2Tygodnik Polonijny



	2006

			Od Redakcji Drodzy Czytelnicy, Oddajemy w Wasze ręce kolejne wydanie, w którym znajdziecie Państwo kontynuację materiału o Ojcu Szelidze i jego ziołach, autorstwa Jurka Majcherczyka, dalszy ciąg fascynującej serii „Zrabowane Skarby”. W tym numerze rozpoczynamy publikacje pamiętnika z wyprawy na najwyższy szczyt Ameryki Południowej, poruszamy też kilka ważnych kwestii, m.in. projekt reformy imigracyjnej. Na szczególną uwagę zasługuje wywiad ze światowej sławy chirurgiem innego wymiaru - prof. Tadeuszem Sierosławskim, który w marcu ponownie odwiedzi Stany Zjednoczone. Życzymy przyjemnej lektury!
	Nr 8 20-28-2006

	BADACZE SYBERII

	Monety z wizerunkiem Aleksandra Czekanowskiego, zesłańca i badacza Syberii” Krystalizuje się i pogłębia w Polsce zainteresowanie wkładem naszych rodaków w poznanie Syberii. Sprzyja temu powolne odradzanie się życia polskiego od Uralu aż po Kamczatkę i Sachalin, gdzie do dzisiaj mieszkają potomkowie dawnych zesłańców z XIX stulecia oraz przybysze z lat trzydziestych XX wieku, którzy w wyniku stalinowskich represji zostali zesłani w syberyjską głusz z europejskiej części ZSRR. Spotkać też można współcześnie na zauralskich ziemiach Polaków zesłanych w okresie drugiej wojny światowej oraz po jej zakończeniu, a którzy w wyniku różnych okoliczności nie powrócili do kraju, mimo iż powroty takie były możliwe na mocy układów państwowych między ZSRR a Polską. Spotykałem tam na Syberii i jednych i drugich, którzy mimo iż polskość była tam prześladowana zachowali poczucie swoich rodzimych korzeni, ba, nawet wiarę przodków i język. Warto wspomnieć, że działające obecnie w Federacji Rosyjskiej stowarzyszenia polonijne podejmują różnorakie starania, by oprócz odradzania się polskości na tych rozległych obszarach, krzewić wiedzę o wkładzie Polaków w rozwój gospodarczy, kulturowy i cywilizacyjny wielkiej syberyjskiej ziemi. Tak jest w Jakucku, Jużno Sachalińsku, Władywostoku, Irkucku, Tomsku czy Tumieniu. Nie stronią także od tego niektórzy współcześni historycy rosyjscy, którzy mając dostęp do przebogatych archiwów w różnych ośrodkach akademickich na Syberii, wpisują w jej ciemną zesłańczą przeszłość osiągnięcia Polaków na niwie etnografii syberyjskich narodów, badań przyrodniczych czy osiągnięć gospodarczych. Często wśród tych badaczy są osoby powołujące się na odległą polską przeszłość, a niektórzy z nich należą do aktywnych animatorów odradzania się polskości za Uralem. Ten nurt badań budzi się i przynosi ważkie konstatacje dotyczące wielorakich spraw na linii Polska - Syberia. Także w Polsce intensyfikują się współcześnie studia z tego zakresu, prowadzone częstokroć wespół z badaczami rosyjskimi. Ten i wiele innych przykładów pozwala widzieć sporadyczne jeszcze, ale jednak istnienie naukowo - poznawczego dyskursu pomiędzy historykami polskimi i rosyjskimi, dyskursu wolnego od indoktrynalnych uprzedzeń. Oprócz naukowych konferencji odbywających się zarówno w Polsce, jak i w Federacji Rosyjskiej, powstają w jej syberyjskiej części stałe znaki pamięci ukazujące polskie związki z Syberią. Na Sachalinie odsłonięto w roku 1991 pomnik Bronisława Piłsudskiego, wybitnego badacza tubylczych etnosów tej wyspy. W Irkucku jest ulica Jana Czerskiego, powstańca styczniowego, samouka geologa, który wydarł wiele przyrodniczych tajemnic syberyjskiej ziemi. W Listwiance nad Bajkałem, gdzie istnieje niewielkie muzeum, znajdują się popiersia Benedykta Dybowskiego, powstańca styczniowego, badacza Bajkału i Aleksandra Czekanowskiego, zesłańca postyczniowego, zasłużonego przyrodnika oraz inne dokumenty zaświadczające wymownie o polskim dorobku naukowym na tych obszarach,. Kiedyś przed laty Poczta Polska wydała znaczki z wizerunkami obu badaczy, ostatnio ukazały się też znaczki pocztowe przedstawiające J. Czerskiego i B. Piłsudskiego. W 2001 roku wzniesiono w Jakucku pomnik poświęcony pamięci polskich zesłańcom z XVII - XIX wieku i masowych represji wieku XX oraz wybitnym badaczom ziemi jakuckiej. Wielki memorialny głaz opatrzono tablicą pamiątkową, podkreślającą związki polsko - jakuckie. Pomnik okalają cztery imienne głazy poświęcone Wacławowi Sieroszewskiemu i Edwardowi Piekarskiemu, badaczom kultury i języka Jakutów, a także poświęcone J. Czerskiemu i A. Czekanowskiemu, prowadzącym badania przyrodnicze w kraju Jakutów. Ich nazwiska noszą dwa pasma górskie na północy Jakucji. W miejscu, gdzie zmarł J. Czerski, podczas swojej wyprawy naukowej na północ tego kraju, znajduje się jego mogiła, z napisami w języku rosyjskich i polskim zaświadczającymi dokonania badawcze Czerskiego w dziedzinie geologii i geografii w Jakucji. Utrwalać przeszłość polską na Syberii można na wiele sposobów. Warto tu wspomnieć o jeszcze jednym - oto w marcu 2004 roku Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu dwie monety kolekcjonerskie wyprodukowane w Mennicy Państwowej S.A. w Warszawie o nominałach 2 i 10 złotych z wizerunkiem wspomnianego już A. Czekanowskiego (1833-1876). Urodził się on w Krzemieńcu. Początkowo w Kijowie studiował medycynę, potem mineralogię w Dorpacie. Za udział w powstaniu styczniowym został zesłany na Sybir. Tam, gdy został zwolniony z robót katorżniczych, poświęcił się badaniom geologicznym. Podjął współpracę z Rosyjskim Towarzystwem Geograficznym w Irkucku w zakresie badań geologicznych w guberni irkuckiej oraz terenów wokół Bajkału. Prowadził też badania na terenie Jakucji. Jego podróże i badania zyskały rozgłos i uznanie w Petersburgu, gdzie po uzyskaniu amnestii, pracował w Muzeum Mineralogicznym Akademii Nauk. Zmarł śmiercią samobójczą w Petersburgu. Za zasługi badawcze w zakresie geologii i etnografii jedno z pasm górskich w Jakucji nazwano Górami Czekanowskiego. Także w literaturze rosyjskiej pojawiają się liczne artykuły poświęcone naszemu badaczowi. Wraz z wprowadzeniem do obiegu wspomnianych już monet ukazał się folder informacyjny przybliżający postać A. Czekanowskiego, zawierający także opis monet. I tak: moneta o nominale 2 zł posiada średnicę 27,00 mm, nakład emisji: 700 tys. sztuk. Awers wg projektu Ewy Tyc-Karpińskiej przedstawia wizerunek orła, godła RP, po bokach orła oznaczenia roku emisji: 2-04, pod orłem napis: 2 Zł, w otoku: Rzeczpospolita Polska. Na rewersie (projektant Roussanka Nowakowska) jest wizerunek A. Czekanowskiego. W tle krajobraz Syberii oraz renifer ciągnący sanie. Z lewej strony oraz u góry półkolem napis: Aleksander Czekanowski 1833-1876. Na boku monety ośmiokrotnie powtórzony napis: NBP, rozdzielony gwiazdkami. Moneta o nominale 10 zł wykonana jest ze srebra. Średnica monety 32,00 mm, wielkość emisji: 45 tys. sztuk. Na awersie w dolnej części wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Po lewej stronie oznaczenie roku emisji: 2004, z prawej strony napis: 10 Zł. Nad orłem napis: Rzeczpospolita Polska. Powyżej napisu zaprzęgi reniferowe na tle krajobrazu Syberii. U góry klucz ptaków. Rewers monety to wizerunek A. Czekanowskiego na tle krajobrazu Syberii. Z lewej strony wizerunku renifer, z prawej stylizowane: profil, ręce, kompas, cyrkiel i mapa. U dołu napis: Aleksander Czekanowski 1833-1876. Monetę projektowała: Roussanka Nowakowska. Obie monety pojawiły się w szerokiej dystrybucji, ich staranna kompozycja zawierająca kilka zaledwie sygnałów z biografii A. Czekanowskiego pozwala na uświadomienie sobie, że Polacy nie tylko cierpieli na Syberii, ale także dali tej ziemi poznawczy trud i wpisali się w jej historię. Należy wyrazić wdzięczność Narodowemu Bankowi Polskiemu, że dostrzegł potrzebę popularyzacji w tej formie polskich związków z Syberią oraz zapowiedział, że w planie emisyjnym jest kolejna moneta, tym razem z wizerunkiem wspomnianego powyżej Benedykta Dybowskiego, wybitnego badacza jeziora Bajkał oraz kultury autochtonicznych etnosów odległej Kamczatki. Jako historyk polskich dziejów na Syberii chcę podkreślić, że rozszerza się obecnie nurt zainteresowań tą problematyką, pojawiają się nowe niekonwencjonalne formy utrwalenia w społecznej świadomości jej dziejów. Bez wątpienia należy też do nich emisja monet Narodowego Banku Polskiego z wizerunkami polskich badaczy Syberii. Antoni Kuczyński

	ZDROWIE

	Choroby gardła Jama ustna i gardło są pierwszymi odcinkami przewodu pokarmowego. Przy zaburzeniach drożności nosa gardło stanowi część drogi oddechowej. Bierze też udział w artykulacji dźwięków tworząc przestrzeń rezonacyjną. Migdałki są nagromadzeniem tkanki chłonnej w części nosowej, ustnej i krtaniowej gardła. Układ chłonny gardła ma znaczenie ochronne i obronne. Do pierścienia chłonnego gardłowego należy: - migdałek gardłowy - migdałki podniebienne - migdałki trąbkowe - pojedyncze grudki chłonne rozproszone w błonie śluzowej gardła - skupiska grudek chłonnych w postaci pasm lub sznurów bocznych Największy rozwój układu chłonnego następuje w okresie dziecięcym i młodzieńczym a w okresie pokwitania rozpoczyna się jego powolne zanikanie. W migdałkach wytwarzane są przeciwciała (immunoglobuliny). Tkanka chłonna pierścienia gardłowego jest miejscem pierwszego i stałego kontaktu z bakteriami, wirusami i innymi substancjami obcymi, które mogą działać jako antygeny. Stanowi ona integralną część układu odpornościowego człowieka. Informacje z miejscowej bariery immunologicznej przekazywane są drogą krwionośną poprzez limfocyty do całego układu chłonnego. Zmiany zapalne gardła mogą obejmować błonę śluzową lub pierścień chłonny. Zapalenia błony śluzowej mogą być ostre lub przewlekłe. Ostre zapalenie gardła występuje w przebiegu infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych. Przy zapaleniu gardła u dzieci może występować wysoka gorączka. Pojawia się uczucie drapania i pieczenia w gardle, utrudnione połykanie, suchość. Błona śluzowa tylnej części gardła jest zaczerwieniona, pokryta zasychającą wydzieliną śluzową. Przewlekłe zapalenie gardła może być spowodowane różnymi czynnikami; działaniem pyłów, czynnikami chemicznymi w miejscu pracy, suchym powietrzem, nadużywaniem nikotyny i alkoholu, oddychaniem przez usta przy niedrożności nosa. Występuje też u chorych po napromienianiu obszarów głowy i szyi. Objawami są ; stałe chrząkanie, suchość w gardle, uczucie przeszkody w gardle, zaburzenia w połykaniu śliny, stałe pragnienie i odruchowy kaszel. Najczęstszą postacią przewlekłego zapalenia gardła jest postać zanikowa. Błona śluzowa jest sucha, atroficzna, blada, lśniąca, pokryta ciągnącym się śluzem. Rzadziej występuje postać przerostowa z przerostem grudek chłonnych rozsianych na tylnej ścianie gardła. Angina to ostre zapalenie migdałków podniebiennych. Dotyczy ona pierścienia chłonnego gardła. Najczęściej infekcja wywoływana jest przez paciorkowce beta-hemolizujące. Częściej występuje u dzieci starszych i młodzieży. Objawami są: wysoka gorączka, ogólne rozbicie, utrudnione połykanie, ślinotok, bóle głowy, uczucie kłucia w uchu przy połykaniu. Powikłaniem miejscowym anginy może być ropień okołomigdałkowy, a powikłaniem ogólnym posocznica odmigdałkowa. Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych jest najczęściej wynikiem nawracających angin. Należy wówczas rozpatrzyć możliwość usunięcia migdałków. Przewlekłe zapalenie może prowadzić do powstania chorób odogniskowych takich jak: - gorączka reumatyczna (ostre reumatyczne zapalenie stawów) - kłębuszkowe zapalenie nerek - zapalenie serca i naczyń - chorób zapalnych gałki ocznej. Dr Ewa Kotwicka-Ulbrych

Home | O nas | Numer bieżący | Reklama | Prenumerata | Archiwum | Galeria | Księgarnia | Kontakt